Uw lijfrente komt vrij. En dan? 

Veel mensen die de komende jaren met pensioen gaan, krijgen een brief van hun bank of verzekeraar: de lijfrente die ooit is opgebouwd, komt tot uitkering. Wat ooit begon als “iets voor later”, wordt ineens een concrete keuze.

En juist op dat moment worden vaak belangrijke vragen gesteld. Moet ik het bedrag laten uitkeren? Kan ik het nog uitstellen? Wat gebeurt er fiscaal? En misschien wel belangrijker: hoe past dit in mijn totale inkomen na pensionering?

Een lijfrente is bedoeld als aanvulling op AOW en pensioen. Het is een individuele oudedagsvoorziening in de zogenoemde derde pijler. Tijdens de opbouw was er vaak fiscaal voordeel: de premie was aftrekbaar in box 1 en het opgebouwde vermogen viel niet in box 3. Maar bij uitkering wordt het bedrag wél belast als inkomen.

Op het moment dat de lijfrente vrijkomt, zijn er grofweg drie mogelijkheden:

1. De lijfrente laten ingaan en periodieke uitkeringen ontvangen.
2. De ingangsdatum uitstellen, binnen de wettelijke grenzen.
3. De lijfrente afkopen. 

Die laatste optie klinkt soms aantrekkelijk, zeker als het om een relatief bescheiden bedrag gaat. Toch is afkoop in veel gevallen fiscaal ongunstig. De volledige afkoopsom wordt belast in box 1 en bij veel lijfrentes is bovendien 20 procent revisierente verschuldigd. Dat kan de netto-opbrengst aanzienlijk drukken.

Ook bij uitstel gelden grenzen. Voor veel moderne lijfrentes geldt dat de uitkering uiterlijk moet ingaan vóór het bereiken van de AOW-leeftijd plus vijf jaar. Dat lijkt ruim, maar in de praktijk kan dit de planning beperken. Zeker als iemand nog (deels) doorwerkt of andere inkomensbronnen heeft.

Wat in gesprekken vaak naar voren komt, is dat de technische vraag – “wat moet ik met deze lijfrente?” – eigenlijk een grotere onderliggende vraag verhult: hoe ziet mijn financiële situatie er straks écht uit?

Hoe verhouden AOW, werkgeverspensioen en lijfrente zich tot elkaar?

• Is er ruimte om eerder te stoppen met werken?
• Is het verstandig om tijdelijk hogere uitkeringen te nemen, of juist levenslang lager?
• Wat betekent dit voor de partner?
• En hoe lang moet het vermogen meegaan?

Daarbij speelt ook de fiscale context een rol. Denk aan de jaarruimte en reserveringsruimte voor wie nog in de opbouwfase zit. Of aan de vraag of eerder onbenutte ruimte alsnog kan worden ingehaald. Veel mensen realiseren zich niet dat hier mogelijkheden liggen, maar ook valkuilen.

Een expirerende lijfrente is daarmee zelden alleen een productvraag. Het is vaak een kantelpunt in de financiële levensfase. Beslissingen die nu worden genomen, werken door tot ver in de toekomst.

Juist daarom is het verstandig om niet alleen naar het vrijgekomen bedrag te kijken, maar naar het totale plaatje van inkomen, vermogen, belastingen en wensen voor de oude dag. Een goed doordachte keuze kan rust geven voor de komende twintig of dertig jaar. Een overhaaste beslissing kan moeilijk worden teruggedraaid.

De brief over de expirerende lijfrente is dus meer dan een administratieve mededeling. Het is een uitnodiging om stil te staan bij de vraag: hoe wil ik straks leven, en is mijn financiële plan daarop ingericht?